Een SUSAR (Suspected Unexpected Serious Adverse Reaction) is een ernstige bijwerking (serious adverse reaction, SAR) waarvan de aard, ernst of uitkomst niet consistent is (i.e. onverwacht/unexpected) met de referentie-informatie over de veiligheid (Reference Safety Information, RSI). 

Bij ieder optredend ongewenst voorval dient bepaald te worden of dit voorval ernstig van aard is (serious), of het gerelateerd wordt geacht aan het onderzoeksgeneesmiddel (suspected) en of het verwacht is (unexpected).

Of een voorval ernstig van aard is, wordt bepaald aan de hand van bepaalde criteria. Een voorval is ernstig indien het opname in een ziekenhuis of verlenging van de opname in een ziekenhuis noodzakelijk maakt, blijvende of significante invaliditeit of arbeidsongeschiktheid veroorzaakt dan wel zich uit in een aangeboren afwijking of misvorming, levensgevaar oplevert, dodelijk is of op basis van medische evaluatie als ernstig wordt beschouwd.

Voor de relatie met het onderzoeksgeneesmiddel dient een causaliteitsbeoordeling te worden uitgevoerd. Mogelijke uitkomsten hiervan zijn niet gerelateerd (not related), onwaarschijnlijk gerelateerd (unlikely related), mogelijk gerelateerd (possibly related), waarschijnlijk gerelateerd (probably related), en zeker gerelateerd (definitely related). Voorvallen die minstens mogelijk gerelateerd worden geacht aan een onderzoeksgeneesmiddel moeten als gerelateerd worden beschouwd.

In het geval dat een voorval zowel ernstig van aard is als mogelijk gerelateerd wordt geacht aan een onderzoeksgeneesmiddel, moet vervolgens worden bepaald of deze ernstige bijwerking verwacht dan wel onverwacht is. Hiertoe wordt de opgetreden bijwerking vergeleken met de referentie-informatie over de veiligheid (reference safety information, RSI) van het onderzoeksgeneesmiddel in het onderzoek. Deze reference safety information (RSI) is ofwel vastgelegd in een aparte sectie in de Investigator's Brochure (IB) of bestaat uit sectie 4.8 Bijwerkingen van de officiële productinformatie (SmPC). Indien de gecodeerde term van de ernstige bijwerking niet opgenomen is in de lijst van verwachte ernstige bijwerkingen (i.e. expected SAR's) in de referentie informatie, wordt de ernstige bijwerking onverwacht geacht en is er sprake van een SUSAR. Alleen SAR's vermeld in de goedgekeurde RSI hoeven niet als SUSAR in de EudraVigilance te worden gemeld.

SUSAR-rapportage in Eudravigilance

Alle SUSAR’s van het onderzoeksgeneesmiddel of gerelateerd aan dezelfde werkzame stof in een geneesmiddelenstudie van dezelfde of een andere opdrachtgever (onderdeel van hetzelfde moederbedrijf of met wie de opdrachtgever samenwerkt bij de ontwikkeling van een geneesmiddel), moeten elektronisch worden gemeld via Eudravigilance door de opdrachtgever (of door een andere partij op basis van een formele overeenkomst met de opdrachtgever van de geneesmiddelenstudie).

Om SUSAR’s te kunnen melden, dient de opdrachtgever zich in Eudravigilance te registreren. Meer informatie over de te volgen stappen vindt u in het document Registratie Eudravigilance.

Tijdslijnen voor het melden van SUSAR’s

De tijdslijnen voor rapportage van SUSAR’s door de opdrachtgever in EudraVigilance zijn:

  • voor fatale of levensbedreigende SUSAR’s zo snel mogelijk maar niet later dan 7 dagen nadat de opdrachtgever  heeft kennisgenomen van de reactie. De opdrachtgever dient binnen een termijn van nog eens acht dagen een volledige rapportage in;
  • voor niet-fatale of niet-levensbedreigende SUSAR’s zo snel mogelijk maar niet later dan 15 dagen nadat de opdrachtgever  heeft kennisgenomen van de reactie;
  • voor SUSAR’s die in het begin als niet-fataal of niet-levensbedreigend werden beoordeeld, maar fataal of levensbedreigend blijken te zijn, zo snel mogelijk maar niet later dan 7 dagen nadat de opdrachtgever heeft kennisgenomen van het feit dat een reactie fataal of levensbedreigend is.

Rapportage van SUSAR’s na beëindiging van de studie

SUSAR’s van onderzoeksgeneesmiddelen die worden geïdentificeerd of onder de aandacht komen van de opdrachtgever na beëindiging van de geneesmiddelenstudie, moeten eveneens worden gemeld.

Deblinderen van SUSAR’s

Alleen ongeblindeerde SUSAR’s zullen in Eudravigilance worden gerapporteerd. Daarom is het belangrijk procedures te hebben die garanderen dat ongeblindeerde informatie alleen toegankelijk is voor personen die bij de veiligheidsrapportage in Eudravigilance betrokken moeten zijn, voor DSMB’s en voor personen die veiligheidsevaluaties tijdens de geneesmiddelenstudie verrichten.

Causaliteitsbeoordeling

In geval van bijwerkingen die worden beoordeeld als ‘onbekende’ of ‘niet beoordeelde causaliteit’ waarvoor de onderzoeker niet kan bepalen of er een relatie met het onderzoeksgeneesmiddel is, moet de opdrachtgever de rapporterende onderzoeker raadplegen en hem/haar aanmoedigen zich hierover uit te spreken. De causaliteitsbeoordeling door de onderzoeker kan worden opgehoogd (van niet-gerelateerd naar gerelateerd), maar niet afgezwakt door de opdrachtgever. Het oordeel van zowel de onderzoeker als de opdrachtgever moet worden vermeld in de toelichting en in de relevante gestructureerde ICH E2B-data-elementen van het rapport. Als er (ondanks alle inspanningen) geen causaliteitsbeoordeling mogelijk is, moeten deze SAE’s worden beschouwd als zijnde gerelateerd aan het onderzoeksgeneesmiddel en gemeld worden als SUSAR’s, als ze niet als een verwachte SAR in de RSI staan vermeld. In het algemeen zullen SAE’s met ‘onbekende’ of ‘niet-beoordeelde causaliteit’ niet kunnen worden opgenomen als verwachte ernstige bijwerkingen (SAR’s) in de RSI.

Wanneer na de initiële rapportage wordt geoordeeld dat het voorval geen SUSAR is, bijvoorbeeld vanwege een gebrek aan causaliteit of ernst of doordat het voorval verwacht is, moet een zogeheten afzwakking (‘downgrade’) door de onderzoeker als relevante informatie worden beschouwd en als follow-up worden gemeld in EudraVigilance.

SUSAR’s voor comparators en placebo

Comparators en placebo's zijn ook onderzoeksgeneesmiddelen. Daarom gelden voor SUSAR’s gerelateerd aan comparators dezelfde rapporteringsvereisten als voor het onderzochte geneesmiddel. Voorvallen optredend bij gebruik van placebo’s zullen doorgaans niet voldoen aan de criteria voor een SUSAR en daardoor ook geen versnelde rapportage behoeven. Wanneer SUSAR’s toch gerelateerd worden geacht aan de placebo (bv. een reactie door een hulpstof of onzuiverheid), moet de opdrachtgever dergelijke gevallen melden.

SUSAR’s melden aan onderzoekers

Volgens ICH E6 dient de opdrachtgever alle onderzoekers te informeren over bevindingen die nadelige gevolgen kunnen hebben voor de veiligheid van de deelnemers. Het belangrijkste is om de onderzoekers te informeren over wijzigingen in het veiligheidsprofiel van het onderzoeksgeneesmiddel, niet over individuele SUSAR’s. Informatie uit SUSAR meldingen kunnen bijvoorbeeld worden aangeleverd via ‘investigators’ letters’ waarin zowel de aangepaste baten-risico evaluatie als de risico mitigerende maatregelen worden vermeld. De veiligheidsinformatie voor de onderzoeker dient beknopt en praktisch te zijn. Waar mogelijk, dient de informatie over SUSAR’s te bestaan uit tenminste een lijst met SUSAR’s opgetreden in het desbetreffende land samen met een analyse van het veiligheidsprofiel en een aangepaste risico-baten balans voor de lopende studies. Zie ook vraag 7.30 van de Q&A CTR.