Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, heeft vandaag, woensdag 27 mei 2026, het officiële eerste exemplaar in ontvangst genomen van het model Informatiebrief voor Onderzoeksdeelnemers (IVO). Daarmee wordt het document officieel gelanceerd.
Taalambassadeur Dicky Gingnagel overhandigde de IVO aan de minister. Bij de ontwikkeling van de nieuwe informatiebrief hebben taalambassadeurs een grote rol gespeeld. Als ervaringsdeskundigen weten zij hoe het is om moeite te hebben met lezen en schrijven.
De deelnemers aan medisch-wetenschappelijk onderzoek stonden centraal bij de ontwikkeling van het model IVO. Uitgangspunt bij het schrijven was om de informatie zo beknopt en toegankelijk mogelijk te houden.
De IVO: voor en door betrokken partijen
Het model IVO is in opdracht van de CCMO aan het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) en Pharos, het expertisecentrum gezondheidsverschillen, tot stand gebracht in samenwerking met de DCRF. Alle relevante betrokken partijen zijn geconsulteerd: onderzoeksdeelnemers, taalambassadeurs en (ondersteuners van) onderzoekers, sponsoren, subsidieverstrekkers en toetsers. Projectleider Evelijn Zeijdner van IKNL leidde het complexe proces in goede banen.
Het resultaat is een kort en bondig document dat door onderzoekers gemakkelijk aan te passen is naar het onderzoek dat ze willen doen. Het is geschreven in eenvoudig Nederlands en heeft een voorblad waarop de belangrijkste informatie is samengevat en geïllustreerd met pictogrammen.
Het belang van een goede informatiebrief
De informatiebrief is een belangrijk document bij het indienen van medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen. De wet bepaalt dat deelnemers goed geïnformeerd moeten zijn voordat zij tekenen voor toestemming. Al jaren klaagden zowel onderzoekers als deelnemers dat het gangbare model voor de informatiebrief te ingewikkeld en te uitgebreid is. Bovendien was het gebruik van dit model niet verplicht. Daardoor werden er afwijkende formats ingediend, wat het toetsen lastiger maakt.
“Ik ben er echt trots op dat we dit samen voor elkaar hebben gekregen”, aldus Stan van Belkum, directeur van de CCMO. “Dit gaat op allerlei vlakken helpen, maar vooral voor de onderzoeksdeelnemers, en daar is het allemaal om begonnen. De lancering is echt een nieuw begin. We zullen ook nog andere modellen gaan ontwikkelen, bijvoorbeeld een IVO voor kinderen van 12 tot 16 jaar en een IVO voor zwangere vrouwen. We hopen op deze manier ook medisch-wetenschappelijk onderzoek breder toegankelijk te maken. Ik zie bij mijn collega’s in Europa grote belangstelling voor de IVO. We gaan er Europa mee in!”
Feedback uit het veld en verplicht vanaf 2027
Het document is al gedeeld met belangstellenden. De eerste reacties zijn positief. De komende maanden worden gebruikt om te testen hoe het model in de praktijk werkt. Gebruikers kunnen in die periode nog suggesties doen voor verbeteringen. Vanaf 1 november worden eventuele wijzigingen verwerkt, waarna het gebruik van de IVO per 1 januari 2027 door de CCMO verplicht wordt gesteld bij de indiening van onderzoeksvoorstellen in Nederland. Bij het gebruik van dit document voldoen de onderzoekers in elk geval aan de minimale wettelijke vereisten voor geïnformeerde toestemming.
Tot 1 januari mag het model PIF (Proefpersoneninformatieformulier) nog worden gebruikt, maar voor nieuwe indieningen wordt het gebruik van de IVO sterk aanbevolen.
Zie ook: IVO in gebruik vanaf 1 juni 2026.